وزن کبد در حالت معمولی در حدود 5/1 کیلوگرم و بزرگترین غده ی بدن می ‏باشد. کبد در قسمت ربع فوقانی سمت راست شکم و پشت دنده‏ های تحتانی قرار دارد.
چنان چه کبد به دلیل عفونت مزمن فرسوده شود اصطلاحا سیروز کبدی نامیده می ‏شود.
علل مهم و عمده ی ایجاد سیروز چیست؟
سیروز علل زیادی دارد. در ایالات متحده شایع ترین علت آن مصرف مشروبات الکلی است و در کشور ما ابتلا به ویروس های هپاتیت B ،‌ C و D می ‏باشد که البته درصدی از آن ها به دلیل هپاتیت مزمن به سیروز ختم می ‏شوند.
تعداد کمتری نیز به دنبال بیماری های ارثی مانند فیبروزکیستیک، کمبود آنزیمی به نام 1- آلفا آنتی ‏تریپسین، گالاکتوزومی و بیماری ذخیره ‏ای گلیکوژن به سیروز مبتلا می ‏شوند.
دو نوع اختلال ارثی نیز می‏ تواند ایجاد سیروز کند که یکی ویلسون به دلیل ذخیره ی مس و دیگری هموکروماتوز به دلیل ذخیره آهن می ‏باشد.
در بیماران ویلسونی مس در انساجی مانند مغز و کلیه ها و قرنیه رسوب می ‏کند. در هموکروماتوز آهن زیادی جذب می‏ شود و در انساجی مانند لوزالمعده، پوست، مخاط روده، قلب، غدد داخلی و کبد رسوب می‏ کند.
از علل دیگر سیروز، انسداد طولانی مدت مجاری صفراوی به هر دلیل می ‏باشد. در واقع مجاری صفراوی حامل صفرا از کبد به روده‏ ها جهت هضم چربی ها می ‏باشند.
چنان چه کبد به دلیل عفونت مزمن فرسوده شود اصطلاحا سیروز کبدی نامیده می ‏شود
* در اطفال، علت سیروز، انسداد مادرزادی این مجاری است که به اترزی مجاری مشهور است. دراین حالت باعث برگشت صفرا به کبد و آسیب کبدی می ‏گردد. البته به وسیله ی جراحی می ‏توان این مجاری را باز کرد و به بیماران کمک کرد.
* در بزرگسالان مجاری صفراوی ممکن است به دلایلی ملتهب و دچار انسداد شوند از جمله ی این دلایل بیماری سیروز صفراوی اولیه است.
نوع دیگر سیروز صفراوی به دلیل عمل جراحی کیسه صفرا می‏ باشد که به دنبال آن مجرای صفراوی به دلیل عمل جراحی آسیب می ‏بینند.
از علل غیر شایع دیگر واکنش شدید به بعضی داروها و یا مصرف طولانی مدت بعضی داروها و سموم محیطی و نیز نارسائی احتقانی قلب است که باعث احتقان کبد و در نهایت سیروز می ‏گردد.
علائم سیروز چیست؟
بیماران سیروتیک اکثراً علائم مختصری دارند. دو مشکل عمده ای که در نهایت باعث ایجاد علائم در این ها می‏ شود، از دست رفتن تدریجی عملکرد سلول کبدی به دلیل فرسودگی کبد و فیبروز (لیفی شدن) آن می باشد.
* بیماران ممکن است حالاتی مانند خستگی، ضعف، ناتوانی، بی‏ اشتهایی، تهوع و یا کاهش وزن داشته باشند.
* با کاهش تدریجی عملکرد کبد، پروتئین کمتری در این عضو ساخته می ‏شود؛ مثلا ساختن آلبومین که پروتئین مهم خون است کاهش یافته و در نتیجه در اثر کمبود آن آب در پاها تجمع می‏ یابد که به آن ادم می ‏گوییم و یا این که آب در شکم تجمع می ‏یابد(آسیت). از طرفی کاهش پروتئین های انعقاد خون ایجاد کبودی در پوست بدن و خونریزی از سوراخ ها و مخاط های بدن را افزایش می‏ دهد.
* در مراحل نهایی پوست ممکن است زرد شود که این دلیل رنگدانه ‏های زرد صفراوی است و در بعضی افراد خارش پوست دلیل رسوب املاح صفراوی در زیر جلد است. شیوع بیشتر سنگ کیسه صفرا در این افراد به دلیل عدم وجود صفرای کافی در کیسه صفرا می‏ باشد.
* کبد این افراد توانایی خنثی سازی سمومی که در خون ساخته و حمل می ‏شوند را ندارد. این سموم باعث کاهش عملکرد ذهن و تغییرات شخصیتی و حتی خواب آلودگی و کما می ‏شوند. ممکن است اولین علامت تجمع این سموم در مغز، بی ‏توجهی به ظاهر شخصی خود، فراموشی، عدم تمرکز حواس و تغییر در عادت زمان خواب باشد (بی خوابی شبانه و چرت زدن روزانه).
به طور معمول داروها توسط کبد گرفته و از بدن پاک می ‏گردند در بیماران سیروتیک روند پاکسازی بدن از داروها به کندی صورت می‏ گیرد. لذا تأثیر داروها در بدن تا مدت های بیشتری می‏ ماند لذا بیماران سیروتیک به عوارض جانبی داروها حساس تر می ‏باشند.
* از مشکلات دیگر بیماران سیروتیک وضعیت فشار خون عروقی است که در کبد جریان دارند. به طور طبیعی خون از روده‏ ها و طحال از طریق ورید باب وارد کبد می‏ شود. ولی در این بیماران این جریان خون کند می‏ شود و باعث بالا رفتن فشار در ورید باب می ‏گردد. این مسئله باعث توقف جریان طبیعی خون گردیده و باعث بزرگ شدن طحال شده از طرفی خون از جریانات فرعی اطراف کبد سعی به فرار دارد که این امر باعث می ‏شود در بعضی از نواحی بدن واریس های متورم ایجاد شود از جمله ایجاد واریس مری و معده و ایجاد واریس مقعدی و واریس اطراف ناف.
یادآوری می ‏شود شیوع هموروئید در بیماران سیروتیک ربطی به بالا رفتن فشار ورید باب ندارد.
واریس مری و معده گاه خطرساز شده و منجر به خونریزی می گردند در این صورت بیمار در معرض خطر جدی قرار گرفته و پزشک باید فوراً خون ریزی را به صورتی بند آورد.
azmayesh86.blogfa.com