پنج شنبه , 14 مهر 1401

سندرم متابوليك؛ علائم و علل آن

سندرم متابوليك به مجموعه اي از شرايط گفته مي شود كه عبارت هستند از: فشار خون بالا، سطوح افزايش يافته ي انسولين در خون، چربي انباشته ي اضافي در اطراف شكم و سطوح افزايش يافته ي چربي خون.
در سندروم متابوليك در خيلي از موارد، اكثريت قريب به اتفاق اين شرايط، همزمان با هم وجود دارند و ريسك ابتلا به بيماري قلبي، سكته و ديابت را افزايش مي دهند.
داشتن تنها يكي از شرايط ذكر شده دال بر ابتلا به سندرم متابوليك نيست ولي مي تواند منجر به ابتلا به بيماري هاي جدي ديگري شود. چنان چه بيش از يكي از شرايط فوق در فرد وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به ديگر بيماري ها بيشتر مي گردد.
اگر فردي مبتلا به سندرم متابوليك و يا يكي از اجزاي آن باشد، تغييرات قابل توجه در شيوه ي زندگي مي تواند از ابتلا به بيماري هاي مرتبط پيشگيري به عمل آورده و يا دست كم ابتلا به آن ها را به تاخير بياندازد.
علائم
ابتلا به سندرم متابوليك بدين معنا است كه شما هم زمان مبتلا به بيش از 3 نارسايي مرتبط با متابوليسم هستيد؛ اين نارسايي ها عبارت هستند از:
* چاقي به ويژه چاقي شكمي(چاقي سيبي شكل)
* افزايش فشار خون سيستوليك(عدد بزرگ تر) بالاتر از 120 ميلي متر جيوه و يا فشار دياستوليك(عدد كوچك تر) بالاتر از 90 ميلي متر جيوه.
* سطوح افزايش يافته ي تري گليسريد و سطوح پايين كلسترول خوب يا HDL (ليپوپروتئين با چگالي بالا) در خون.
* مقاومت به انسولين. انسولين هورموني است كه به تنظيم مقادير قند خون كمك مي كند.
ابتلا به يكي از اجزاي سندرم متابوليك بدين معنا است كه احتمال ابتلا به ديگر اجزاي سندرم نيز در شما وجود دارد.
هرچه به اجزاي بيشتري از سندرم متابوليك مبتلا باشيد، به ميزان بيشتري سلامتي شما در معرض خطر است.
چه زماني بايد به پزشك مراجعه كرد؟
چنان چه شما از ابتلا به يكي از اجزاي سندرم متابوليك آگاه باشيد، اجزايي مانند فشار خون بالا، كلسترول بالا و يا چاقي سيبي شكل، احتمالاً به ديگر اجزا نيز دچار هستيد و خودتان مطلع نيستيد. بهتر است در اين شرايط پزشك خود را ملاقات كنيد. از وي بپرسيد آيا نيازي به تست كردن ديگر اجزاي سندرم متابوليك وجود دارد و براي پيشگيري از ابتلا به بيماري هاي جدي و خطرناك چه مي توان كرد؟
علل بيماري
سندروم متابوليك با متابوليسم بدن شما و نيز با شرايطي تحت عنوان مقاومت به انسولين در ارتباط است. انسولين هورموني است كه توسط پانكراس ساخته مي شود و به كنترل مقادير قند خون كمك مي كند.
به صورت طبيعي و معمول دستگاه گوارش و كبد شما غذاهايي كه مي خوريد را به قند(گلوكز) تجزيه مي كند. خون بدن شما اين قند ها را به بافت هاي بدن منتقل مي كند جايي كه سلول ها از آن ها به عنوان سوخت استفاده مي كنند. گلوكز به كمك انسولين وارد سلول هاي بدن مي شود.
در افراد مبتلا به مقاومت انسولين، سلول ها به صورت نرمال به انسولين پاسخ نمي دهند و گلوكز به آساني نمي تواند وارد سلول ها شود. در اين حالت واكنش بدن شما، ترشح بيشتر و بيشتر انسولين براي كمك به ورود گلوكز به درون سلول ها است؛ در نتيجه مقادير انسولين در خون بسيار بالا خواهد بود. در نهايت زماني كه بدن قادر به ساخت انسولين كافي براي كنترل گلوكز خون در حد طبيعي نيست، منتهي به ابتلا به ديابت خواهد شد.
حتي چنان چه سطوح قند خون به حدي زياد نباشد كه بتوان آن را ديابت در نظر گرفت، باز سطوح افزايش يافته ي گلوكز مُضر هستند. در حقيقت پزشكان به اين شرايط ” پره ديابت ” يا مرحله ي پيش از ديابت مي گويند.
انسولين افزايش يافته سطوح تري گليسريد و ديگر چربي هاي خون را نيز افزايش مي دهد. همچنين اين شرايط با چگونگي عملكرد كليه ها نيز تداخل مي كنند و منتهي به فشار خون بالا مي شوند.
اين اثرات حاصل از مقاومت به انسولين، فرد مبتلا را در معرض خطر ابتلا به بيماري قلبي، سكته، ديابت و ديگر بيماري ها قرار مي دهند.
تركيبي از عوامل ژنتيكي و محيطي
برخي از افراد به صورت ژنتيكي مستعد مقاومت به انسولين هستند و اين استعداد را از والدين خود به ارث مي برند.
اما از عوامل محيطي، چاق بودن و بي تحرك بودن از عوامل اصلي ابتلا به سندرم متابوليك هستند.
عدم توافق در بين صاحب نظران
همه ي صاحب نظران بر سر تعريف سندرم متابوليك توافق ندارند. سال هاي سال است كه پزشكان در رابطه با اين دسته از عوامل خطر، گفتگو كرده اند و آن را به اسامي مختلف، از جمله سندرم X و سندرم مقاومت به انسولين ناميده اند. همچنان تحقيقات براي بررسي علل ايجاد مقاومت انسوليني ادامه دارند. عوامل مختلف محيطي و ژنتيكي تاثير گذار هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.