چهارشنبه , 22 آبان 1398

زندگي بدون كليه؛ سخت يا ناممكن؟

زندگي بدون كليه؛ سخت يا ناممكن؟
كليه‌ها، اعضاي لوبيايي شكلي هستند كه در پشت ما، درست زير كمر قرار گرفته‌اند. هر كليه يك آدم بزرگ تقريباً به اندازه يك مشت است و حدود يكصد گرم وزن دارد. درون هر كليه، خون از فيلترهاي نازكي به نام نفرون رد مي‌شود. در هر كليه هم حدود يك ميليون از اين واحدهاي كوچك تصفيه وجود دارند. به دليل وجود نفرون‌هاست كه دو كليه سالم مي‌توانند هر دو دقيقه يك بار تمام خون بدن را تصفيه كنند.
كليه‌ها چند كاركرد مهم و اساسي دارند:
1- آنها آب بدن ما را تنظيم مي‌كنند: بدن براي اينكه بتواند درست كار كند، درست مثل ماشين، به تنظيم آب احتياج دارد. كليه‌ها آب اضافي را از بدن خارج مي‌كنند. گاهي هم جسم ما به آب بيشتر احتياج دارد، در اين موقع هم باز اين كليه‌ها هستند كه آب لازم را حفظ مي‌كنند.
2- آنها هورمون توليد مي‌كنند: اين هورمون‌ها وارد گردش خون مي‌شوند و فشار خون ما را تنظيم مي‌كنند. اين هورمون‌ها در خون جريان مي‌يابند و كارهاي خيلي مهمي‌مي‌كنند مثل تنظيم فشار خون، ساختن گلبول‌هاي قرمز و جذب كلسيم از روده كوچك. اگركمي با بدن آشنا باشيد حتما مي‌دانيد هر كدام از اينها چقدر حياتي است!
3- كليه‌هاي سالم مواد زائد را از بدن خارج مي‌كنند. مواد معدني مثل پتاسيم و سديم براي كاركرد سلول‌ها خيلي ضروري هستند، اما زياد شدن هر كدام از آنها هم برايمان خطرناك است. مقدار اضافي از هر كدام آنها بايد توسط ادرار كه فرآورده اساسي كليه است به بيرون فرستاده شود. كليه‌ها حتي به استخوان‌ها هم كار دارند! تعجب مي‌كنيد؟ مقدار كلسيم و فسفر كه مهم‌ترين مواد در ساخت استخوان‌ها هستند توسط كليه‌ها كنترل مي‌شود. از شكستن و مصرف شدن مواد غذايي پروتئيني مثل گوشت در سلول‌ها، موادي مثل اوره و كراتينين تشكيل مي‌شود، اين دو ماده همين طوري خطرناك نيستند، اما اگر در بدن باقي بمانند و زياد شوند مثل يك سم مهلك باعث مرگ مي‌شوند. بدين ترتيب وقتي كليه‌ها دچار نارسايي و بدكاري مي‌شوند عاقبت كار معلوم است!
چرا كليه‌ها از كار مي‌افتند؟
وقتي كاركرد كليه به 10درصد مقدار معمولي‌اش مي‌رسد ديگر نمي‌تواند آب، نمك يا مواد زائد را از بدن بيرون كند. در اثر اين اتفاق بافت‌هاي بدن مثل بادكنك پر از آب مي‌شوند و ورم مي‌كنند. اين تازه علاوه بر مسموميت خوني است كه از سموم و مواد زائد انباشته شده است؛ فشار خون بالا مي‌رود و بومب!
بيماري‌هايي كه باعث از كار افتادگي كليه مي‌شوند عبارتند از:
• گلومرولونفريت
• ديابت
• بيماري پلي كيستيك كليه
• عوارض جنبي داروها
• پيلونفريت
• انسداد مجاري ادرار
• فشار خون بالا
وقتي كليه از كار افتاد چه؟
حالا بايد به سراغ يك روش درماني رفت. معمولا نخستين درمان ممكن دياليز كردن است. دياليز يعني تصفيه كردن خون از راه مكانيكي. به كمك اين روش مواد زائد و آب اضافي از خون خارج مي‌شوند و بدن نظم و ترتيب پيدا مي‌كند. اتفاقي كه در هنگام دياليز مي‌افتد شبيه كار كليه است. يعني فيزيك يكساني دارد ولي در دياليزور به شكل ساده‌تري رخ مي‌دهد، اما وقتي دياليز ديگر جواب نمي‌دهد وقت پيوند كليه است. پيوند كليه يك عمل جراحي است كه در آن يك كليه سالم با كاركرد خوب جايگزين كليه كسي كه مشكل و نارسايي شديد كليه دارد، مي‌شود. اين نوع عمل كه در سال‌هاي بعد از دهه 80 بسيار معمول شده است در 85 درصد موارد موفقيت‌آميز است و در صورت پس زدن يا وجود اشكال مي‌توان آن را دوباره با دهنده ديگري تكرار كرد. مهم‌ترين فايده عمل رها شدن بيمار از دياليز پي در پي و امكان زندگي آزادانه و راحت است. حدود يك سوم تا نيمي‌از بيماران كليوي شرايط انجام پيوند را دارند. كليه لازم براي پيوند از دو طريق تهيه مي‌شود؛ از طريق دهنده زنده يا مرده. در مورد دهنده‌هاي زنده استفاده از كليه خويشاوندان معمولا به دلايل ژنتيكي جواب بهتري مي‌دهد، اما دهنده مرده اشخاصي هستند كه دچار سانحه و فوت ناگهاني يا مرگ مغزي شده‌اند. اعضاي حياتي اين اشخاص در صورت رضايت كتبي خودشان (به صورت عضويت در گروه‌هاي اهداي اعضا) يا خانواده‌شان در محلول‌هاي خاصي نگهداري مي‌شود و به چندين انسان ديگر زندگي تازه‌اي مي‌بخشد. حدود دو سوم كليه‌هاي پيوندي از اين راه تهيه مي‌شوند. در ايران هم امكان ثبت نام براي اهداي عضو پس از مرگ وجود دارد. اگر مي‌خواهيد عضو اين گروه شويد مي‌توانيد به سايت ايران اهدا به نشاني زير مراجعه كنيد:
يك كليه به تنهايي مي‌تواند نياز بدن را برآورده كند. كليه‌هاي قبلي بيمار در جاي خود باقي مي‌مانند، مگر اينكه وجودشان ايجاد عفونت يا فشار خون بالا بكند يعني در كار عضو جديد بدن اخلال كنند. به محض وصل شدن به رگ‌هاي خوني كليه جديد شروع به تصفيه خون مي‌كند، اما لازم است بيماران از داروهاي مخصوصي استفاده كنند كه سيستم ايمني بدنشان را ضعيف مي‌كند. وظيفه دستگاه ايمني مقابله با هر جسم خارجي‌اي است كه وارد بدن ما مي‌شود و اگر اين دستگاه بتواند كار خودش را به خوبي انجام بدهد، همه زحمات گروه پزشكي هدر رفته و به اصطلاح «پيوند پس‌زده» مي‌شود. براي همين بيماران پيوندي بايد بعد از عمل تا چند هفته در بيمارستان تحت نظر باشند، اما خب، اكثر آنها بيمارستان را با يك عضو جديد و به اميد زندگي بهتر ترك مي‌كنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *