شنبه , 8 بهمن 1401

جهان در سال 2008

المپيك پكن، كناره گيري فيدل كاسترو، رهبر سابق كوبا و پرويز مشرف، رئيس جمهور سابق پاكستان از قدرت و دستگيري رادوان كاراجيچ، رهبر صرب هاي بوسني از مهمترين خبرهاي سال 2008 بود. اما بدون شك هيچ رويدادي به اندازه پيروزي باراك اوباما در انتخابات رياست جمهوري آمريكا خبر ساز نشد.

در زير نگاهي داريم به مهمترين رويدادهاي سياسي در سال 2008.

آسيا

المپيك پكن

چين به عنوان ميزبان بيست و نهمين بازي هاي المپيك در 2008 سال بسيار مهمي را پشت سر گذاشت. پكن بيش از هر زمان ديگر زير ذره بين قرار گرفت اما نه آن طور كه مي خواست. مسائل امنيتي، آلودگي محيط زيست و بدتر از همه انتقاد از وضعيت حقوق بشر در چين، رقابت هاي المپيك را تحت الشعاع قرار داده بود.

اما هياهوي المپيك نتوانست فاجعه بزرگي را كه چند ماه پيش از آن در چين رخ داده بود از يادها پاك كند. وقوع يك زلزله سنگين در جنوب غربي كشور بيش از 8000 كشته به جاي گذاشت.

توفان در برمه

واكنش سريع مقام هاي چين با همتايان خود در برمه كاملا متضاد بود. بعد از وقوع توفان شديدي كه باعث شد صدها هزار نفر جان خود را از دست بدهند، مقامات برمه مانع ورود كمك هاي بين المللي شدند.

بان كي مون، دبير كل سازمان ملل متحد از دلتاي ايراوادي، منطقه اي كه در اثر توفان كاملا ويران شد، بازديد كرد تا روند امداد رساني را تسريع كند.

شايعه بيماري رهبر كره شمالي

در حالي كه در مذاكرات آمريكا و كره شمالي درباره توقف برنامه هاي هسته اي اين كشور پيشرفت هايي حاصل مي شد، آنچه سرمقاله روزنامه ها را براي مدتي به خود اختصاص داد، شايعاتي درباره بيماري كيم جونگ-ايل رهبر كره شمالي بود.

مقامات كره شمالي آن را تكذيب كرده و با ارائه تصاويري كه از او شايعات را رد كرند . در عين حال روابط بين كره شمالي و كره جنوبي به شدت وخيم شد تا جايي كه كره شمالي مرزهاي ورودي از جنوب را بست.

تظاهرات در تايلند

در تايلند محاصره فرودگاه اصلي توسط تظاهركنندگان باعث شد سيصدهزار مسافر سرگردان شوند.

معترضان كه از اعضاي حزب ائتلاف مردم براي دموكراسي بودند، معتقد بودند كه تاكسين شيناواترا، نخست وزير سابق و متحدانش داراي يك برنامه پنهاني براي تغيير نظام حكومتي تايلند از پادشاهي به جمهوري هستند.

سرانجام پس از ماه ها درگيري رهبر دموكرات ها، حزب مخالف، به مقام نخست وزيري رسيد.

پاكستان: كناره گيري مشرف از قدرت

در آغاز سال 2008 پاكستان هنوز در شوك ترور بي نظير بوتو، نخست وزير پيشين اين كشور به سر مي برد. انتخابات پارلماني در ماه فوريه برگزار شد.

دو حزب اصلي مخالف، حزب مردم و حزب مسلم ليگ (شاخه نواز)، دولت ائتلافي تشكيل دادند. اگرچه اين دو حزب براي كنار زدن آقاي مشرف با يكديگر همكاري كردند، اما از آنجايي كه با هم سابقه رقابت و اختلافات شديدي دارند، ائتلاف شكننده اي بين آنها به وجود آمد.

سرانجام يك ماه بعد از استعفاي پرويز مشرف، رئيس جمهور پاكستان برنامه استيضاح او توسط رهبران حزب مردم پاكستان و حزب مسلم ليگ – شاخه نواز، به رهبري نواز شريف، نخست وزير سابق، به راه انداخته شد.


آصف علي زرداري، رهبر حزب مردم كه در ماه سپتامبر برنامه استيضاح را اعلام كرد از سوي نمايندگان پارلمان ملي و چهار مجمع ايالتي به مقام رياست جمهوري انتخاب شد.

افغانستان: سوء قصد به جان كرزي


در افغانستان، حامد كرزي رئيس جمهوري از يك حمله تير اندازي، طي مراسم سالگرد پيروزي مجاهدين در كابل، جان سالم به در برد.


يك ماه پيش از آن نيروهاي وابسته به طالبان با انفجار زنداني در قندهار سيصد و پنجاه جنگجوي طالبان را آزاد كرده بودند. از سال 2001 كه آمريكا و ناتو ماموريت هاي خود را در افغانستان شروع كردند، سال 2008 خونين ترين سال محسوب مي شود.

جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا 4500 نيروي اضافي به افغانستان اعزام كرد و در ماه نوامبر طالبان پيشنهاد كرزي را براي مذاكرات صلح رد كرده و اعلام كردند تا زماني كه نيروهاي خارجي از افغانستان خارج نشوند، هيچ مذاكره اي انجام نخواهد شد.

بمبئي؛ هدف حمله پيكارجويان

در ماه نوامبر در پي حمله اي مرگبار پيكارجويان دو هتل، يك ايستگاه مركزي و يك مركز يهودي در بمبئي را تصرف كردند. اين حملات روز 26 نوامبر آغاز شد كه دستكم 170 كشته برجاي گذاشت.

هند پيكارجويان موسوم به لشگر طيبه را كه در پاكستان مستقر هستند، مسئول اين حملات اعلام كرد. اما آصف عليزرداري، رئيس جمهوري پاكستان گفت كه شواهد آشكاري وجود ندارد كه نشان دهد كه اين افراد مسلح از پاكستان بودند.

تنش ميان پاكستان و هند را به حدي افزايش يافت كه دو كشور با اعزام گسترده نيروهاي خود در دو طرف مرز، تا آستانه جنگ ديگري پيش رفتند.

سال 2008 براي هند از يك نظر ديگر هم تاريخي است. اين كشور براي نخستين بار يك سفينه تحقيقاتي به سوي مدار كره ماه پرتاب كرد. اين سفينه بدون سرنشين به نام چندرايان -1 كه در داخل هند ساخته شده با موفقيت از پايگاه فضايي ساتيش داوان در جنوب اين كشور به سوي مدار كره ماه پرتاب شد.

آفريقا

دزدان دريايي در سواحل سومالي


در يك سال گذشته دزدان دريايي سوماليايي به ده ها كشتي در آب هاي ساحلي سومالي حمله كردند و آنها را ربودند. آب هاي ساحلي سومالي بر سر راه مسيرهاي كشتيراني بين دريايي سرخ و اقيانوس هند است و دولت سومالي قادر به حفظ امنيت آب هاي ساحلي خود كه 1800 مايل طول دارد، نيست.


سرانجام شوراي امنيت سازمان ملل متحد با تصويب قطعنامه اي خواستار مقابله با دزدان دريايي در آب هاي ساحلي سومالي شد.

بر اساس اين قطعنامه، كشورهايي كه با دولت موقت سومالي توافقنامه امضا كرده اند مي توانند تا شش ماه ناوگان دريايي خود را براي مقابله با دزدان دريايي به آب هاي سومالي اعزام كنند.


اين قطعنامه در حالي صادر شد كه سازمان ملل متحد در حال گفتگوهايي براي برقراري صلح بين گروه هاي درگير در سومالي است.


در داخل سومالي، سال 2008 شاهد درگيري هاي شديد بين نيروهاي اسلامگرا و دولت انتقالي به هواداري اتيوپي بوده است. آتش جنگ به جمهوري دموكراتيك كنگو نيز كشيده شد و سازمان ملل متحد 3000 نيروي حافظ صلح به آنجا اعزام كرد.

تقسيم قدرت زيمبابوه

انتخابات زيمبابوه كشور را ماه ها در بن بست سياسي قراد داد. در اين انتخابات، نامزدهاي حزب جنبش براي تغييرات دموكراتيك اكثريت كرسي هاي پارلمان را به دست آوردند و براي اولين بار از زمان استقلال زيمبابوه در سال 1980، حزب زانو پي اف به جناح اقليت در پارلمان تبديل شد.
حزب جنبش براي تغييرات دموكراتيك همچنين اعلام داشت كه مورگان چانگيراي در انتخابات رياست جمهوري، كه همزمان با انتخابات پارلماني برگزار شد، به پيروزي رسيده اما دولت زيمبابوه پس از مدتي تاخير در اعلام نتيجه راي گيري، گفت كه هيچيك از دو نامزد اصلي به حد نصاب اكثريت مطلق آرا دست نيافته و مرحله دوم انتخابات ضروري است.


در ماه سپتامبر موافقتنامه تاريخي تقسيم قدرت امضا شد. هدف از امضاي توافقنامه بين دولت و احزاب مخالف در زيمبابوه پايان دادن به بحران سياسي اين كشور است كه در پي برگزاري انتخابات رياست جمهوري و پارلمان در اواخر ماه مارس شدت گرفت. اما طولي نكشيد كه اميد به حل اختلافات پس از آنكه رابرت موگاب، رئيس جمهوري ه چند تن از هواداران خود را به پست هاي مهم وزارت منصوب كرد، از بين رفت.


تورم بالا، شيوع وبا و كمبود موادغذايي كشور را به زانو در آورد و انتقاد شديد جهانيان از رابرت موگابه و سياست هايش را به همراه داشت.

استعفاء رئيس جمهوري آفريقاي جنوبي

تابو امبكي، رئيس جمهور آفريقاي جنوبي كه براي حل اختلافات موگابه و چانگيراي ميانجگري مي كرد، به طور رسمي از رياست جمهوري آفريقاي جنوبي استعفا كرد.

استعفاي تابو امبكي در پي اظهار نظر يكي از قضات ديوان عالي آفريقاي جنوبي درباره احتمال مداخله او در پرونده قضايي جيكوب زوما انجام شد.

خاور ميانه

آخرين سفر جورج بوش به عراق

در پايان سال 2008، جورج بوش، رئيس جمهوري آمريكا براي آخرين بار از عراق بازديد كرد، كشوري كه كارنامه رياست جمهوري او را شكل داد. در كنفرانس مطبوعاتي آقاي بوش با نوري المالكي، نخست وزير عراق، خبرنگاري عراقي در اغتراض به حضور نظامي آمريكا در عراق كفشهاي خود را به سوي رئيس جمهوري آمريكا پرتاب كرد.

يك ماه پيش از آن نيروهاي آمريكايي كنترل استان انبار را به دولت عراق باز گرداندند.

انبار كه پايگاه اصلي شورشان و نيروهاي وابسته به القاعده بوده است، اولين استان سني نشين بود كه به دولت شيعه عراق واگذار شد.

در ماه نوامبر پيمان امنيتي براي خروج نيروهاي آمريكايي تا سال 2011 توسط پارلمان عراق تصويب شد. نوري المالكي اين پيمان را گامي تاريخي برشمرد.

در ماه مارس ديدار غير منتظره محمود احمدي نژاد، رئيس جمهور ايران از عراق گفت كه مصمم است همكاري هاي اين دو كشور را در عرصه هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي گسترش دهد. آقاي احمدي نژاد اولين رئيس جمهوري ايران بود كه به عراق سفر كرد.

فصلي تازه در تاريخ سوريه و لبنان

سال 2008، براي سوريه و لبنان نيز مرحله اي تاريخي محسوب مي شود. اين اولين بار است كه دو كشور از زمان استقلال خود در دهه 40 ، روابط ديپلماتيك برقرار كردند.

بشار اسد با صدور فرماني از وزارت خارجه اين كشور خواست كه هيئت ديپلماتيك سوريه براي استقرار در بيروت را در حد سفير تعيين كند.


پيش از اين، آقاي اسد در ديدار با ميشل سليمان و نيولا ساركوزي روساي جمهوري لبنان و فرانسه متعهد شده بود كه تا پايان سال ميلادي بين لبنان و سوريه روابط ديپلماتيك برقرار كند.


لبنان نيز با انتخاب ميشل سليمان، فرمانده ارتش به سمت رياست جمهوري به نوبه خود به بن بست سياسي اين كشور پيان داد.

اسرائيل، در انتظار نخست وزير جديد


در اسرائيل مسئله مهم جانشيني اهود اولمرت، نخست وزير بود كه به اتهام فساد مالي استعفا داد. اتهامي كه اقاي اولمرت آن را انكار مي كند.


زيپي ليوني، وزير خارجه كه در روز چهارشنبه 17 سپتامبر در راي گيري براي انتخاب رهبر حزب كاديما، حزب حاكم وقت اسرائيل، پيروز شد در ظرف تنها 10 سال از فردي ناشناس در حوزه تحولات سياسي به كانديداي نخست وزيري اسرائيل رسيد.

با به پايان رسيدن سال2008 قرارداد آتش بس بين گروه هاي فلسطيني و اسرائيل نيز به پايان رسيد. اوضاع غزه با موانعي كه اسرائيل براي دسترسي به منطقه ايجاد كرد، رو به وخامت گذاشت. سازمان ملل متحد اعلام كرد كه اوضاع هيچوقت به اين حد وخيم نيوده است.


اروپا

مدوف جايگزين پوتين شد

در روسيه انتخابات سال 2008، انتخاب رئيس جمهور جديدي را به همراه داشت اما شاهد هيچ تغييري در سياست هاي اين كشور نبود. ديميتري مدودف جانشين پوتين شد. رئيس جمهور تازه روسيه طرح مدرنيزه كردن سيستم بازدارنده هسته اي اين كشور را اعلام كرد.


در ماه اوت جنگي بين گرجستان و روسيه در گرفت. ابتدا گرجستان به جدايي طلبان اوستياي جنوبي حمله برد و سپس روسيه به بهانه اينكه شهروندان و صلحبانان روس در اين منطقه هستند، وارد جنگ شد. پس از چند هفته درگيري بالاخره دو طرف آت بس اعلام كردند. به رسميت شناخته شدن دو منطقه خود مختار اوستياي جنوبي و آبخازايا از سوي روسيه، با اعتراض شديد گرجستان و غرب روبرو شد.

دستگيري رهبر صربهاي بوسني

بازداشت رادوان كاراجيچ، رهبر صرب هاي بوسني در جريان جنگ داخلي اين كشور در دهه 1990، روز 21 ژوئيه توسط پليس صربستان در بلگراد، پايتخت صربستان، توجه رسانه ها را به خود اختصاص داد.

آقاي كاراجيچ كه با اتهام ارتكاب جرايم جنگي و نسل كشي در جريان جنگ داخلي بوسني مواجه است تا زمان دستگيري به مدت دوازده سال با هويت جعلي و با ريش و موهاي بلند در صربستان زندگي مي كرد.

نا آرامي در يونان


پس از كشته شدن يك نوجوان به ضرب گلوله پليس يونان در شهر آتن در اوايل آخرين ماه سال ، چندين شهر ديگر اين كشور دستخوش آشوب شد. اين نا آرامي ها هشت روز به طول انجاميد.


بنا به نظرسنجي يك روزنامه يوناني، اغلب مردم معتقد بودند كه اين ناآرامي هاي بيش از آن كه واكنش به كشته شدن اين نوجوان باشد، قيام عليه شرايط اقتصادي يونان بود.

آمريكا

كناره گيري فيدل پس از پنجاه سال

در ماه فوريه كشور كوبا وارد مرحله جديدي در تاريخ خود شد. فيدل كاسترو رهبر كوبا كه از سال 1959 قدرت را در اين كشور در دست گرفته بود، به دليل بيماري از مقام خود كناره گرفت و اداره كشور را به رائول، برادر كوچكترش واگذار كرد.

رائول با آنكه گفته بود ادامه دهنده راه برادرش خواهد بود، اما از زمان بدست گرفتن حكومت دست به اصلاحات گسترده اي زد. براي مثال استفاده از كامپيوتر، تلفن همراه و يا دستگاه پخش دي وي دي از جمله محدوديتهاي بود كه در دوران فيدل اعمال مي شد.

آزادي گروگان فرانسوي كلمبيا

كلمبيا و شورشيان فارك مهمترين عنوانهاي خبري را در ماه ژوئيه به خود اختصاص اداره بودند. اينگريد بتانكور؛ گروگان فرانسوي -كلمبيايي كه نرديك به شش سال در اسارات شورشيان فارك بود، نهايتا در اين ماه آزاد شد.

وي سرشناس ترين گروگان گروه چپگراي فارك بود و دولت فرانسه تلاش براي آزادي او را در اولويت قرار داده بود.

گروه فارك – ارتش مسلح انقلابي كلمبيا – نزديك به 45 سال است كه براي ساقط كردن دولت كلمبيا در نبرد است.

اوباما، ساكن بعدي كاخ سفيد

سال 2008 سال آمريكا بود. جهان منتظر بود ببيند چه كسي پس از هشت سال جايگزين جورج بوش خواهد شد. رقيبان براي دستيابي به مقام رياست جمهوري آمريكا جان مك كين از حزب جمهوري خواه و باراك اوباما از حزب دموكرات بودند.


هر دو راهي و طولاني و پر پيچ و خمي را طي كرده بودند تا به عنوان كانديداي حزب شان انتخاب شود.


رقابت انتخاباتي حزب دموكرات ميان سناتور هيلاري كلينتون و سناتور اوباما شانه به شانه پيش مي رفت تا نهايتا باراك اوباما به عنوان نامزد اين حزب برگزيده شد. چهارم نوامبر روزي تاريخي در سياست آمريكا بود.

باراك اوباما موفق شد با پيروزي قاطع بر سناتور مك كين، به عنوان نخستين رئيس جمهور سياه پوست آمريكا به كاخ سفيد برود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.